ÖNE ÇIKAN ÜRÜNLER
Hasta Yatağı Ankara Resim 21: Anaroid Manometre Anoroid manometrede, milimetredeki kalibrasyon- ları gösteren bir ibre ve ölçüm rakamlarını gösteren cam bir yuvarlak vardır (Resim 21). Anoroid manometredeki metal parçalar genişleme ve kasılma hareketine uygundur. Bu aygıt civalı manometreler kadar güvenilir değildir. Metal körük, bir bağlantı borusuyla basınç manşonuna ilişiktir. Körüğün hareketleri bir dişli aracılığı ile gösterge ibresine iletilir ve ibre ölçekli kadran üzerinde hareket eder. Anoroid manometrelerin belirli aralıklarla yeniden kalibrasyonları yapılmalıdır. Anoroid manometreler kullanılmadan önce, ayar noktasının ‘0’ noktasında olup-olmadığına dikkat edilmelidir. Civalı manometrede, civa dik bir borunun içindedir. Kola sarılan manşetin içinde bulunan basınç manşonu bir bağlantı borusu aracılığıyla civa haznesiyle ilişkilidir. Manşon hava ile şişirilerek basınç oluşturulduğunda, içindeki basınç, haznedeki civanın ölçekli cam sütunda yükselmesine neden olur. Ölçüm sırasında ölçekli sütun dik pozisyonda olmalıdır. Ölçümün kesinleşmesinden sonra sütundaki civa, basınç rahatladığı için kolay düşebilir. Manşetin havası boşaltıldığında civa daima ‘0’ noktasında olmalıdır. Civalı manometreler duvara monte edilebilir ya da taşınabilir (Resim 22). Elektronik Tansiyon Aleti: Gelişen teknoloji ile birlikte, kullanımı ve taşınması kolay elektronik tansiyon aletleri üretilmiştir. Pille çalışan aletlerdir. Manşon üzerine yerleştirilmiş dijital göstergesi vardır (Resim 23). El bileğini saracak büyüklüktedir. Kullanımı kolay olduğu için özellikle evinde ve sık takip edilmesi gereken hastalarda tercih edilen bir alettir. Dijital gösterge etrafında bulunan açma-kapa ve çalıştırma düğmeleri ile kumanda edilen aletlerdir. Resim 23: Elektronik tansiyon aleti ve kullanımı Basınç Manşonu ve Manşet: Basınç manşonu kau-çuktan yapılmış bir keseye benzer. Manşon, esnemeyen bir kumaştan yapılmış bir kılıf içindedir. Bu kılıfa da manşet denir. Manşonun eni manşetinkinden genellikle 1 santimetre daha kısadır. Manşetin eni ise; ölçülen extremiteye göre değişir. Ülkemizde erişkinler için olan ve çocuklar içinde değişik yaş gruplarına göre kullanılan farklı ebatlarda manşetler vardır (Resim 24). Erişkinler için genellikle 12 cm eninde ve 23 cm uzunluğunda basınç manşonu kullanılır. Basınç manşonunda iki bağlantı borusunun biri manşonun havasının şişirilmesini sağlayan puvar ile diğeri ise manometre ile bağlantılıdır. Puvar ve bağlantı borusu arasında da hava ayar düğmesi bulunur. Puvar sert bir kauçuktan yapılmıştır. Delinmesi ya da yırtılması durumunda işlevini yapamaz. Resim 24: Farklı büyüklükte tansiyon aletleri Steteskop; İç organlardan çıkan ses dalgalarının vücut yüzeyine ulaştığında dağılmadan dinlenmesini sağlayan (dinleme aracı) araçtır. Steteskop, vücudun farklı bölgelerinin dinlenmesi amacıyla da kullanılabilir. Steteskop; kulaklık, iletim borusu ve alıcı kısımdan oluşur. Kulaklıklar dinleme sırasında kulağa yerleştirilir. Kulaklığın, rahat ve tam olarak kulak içine yerleşmesi önemlidir. İletim borusu 30-40 cm uzunluğunda ve esnek özelliklere sahiptir. Kulanım öncesi delinme olup olmadığı kontrol edilmelidir. Alıcı kısım, seslerin yüksek frekansta işitilmesini sağlar.  Beceri 16.4 Brakial Arterden Kan Basıncının Ölçülmesi Kan basıncının ölçülmesi, hastanın genel durumu hakkında bilgi edinmek için rutin olarak yapılan uygulamalardır. Arteriyel kan basıncı ölçümünde sıklıkla koldaki brakial arter kullanılır. Ancak ölçüm öncesi, kolun ölçüme uygunluğu değerlendirilmelidir. İntravenöz sıvı tedavisi yapılan, hemodiyaliz için arteriovenöz şant açılmış olan, mastektomi (memenin cerrahi olarak çıkarılması) ya da cerrahi girişim uygulanan taraftan kan basıncı ölçülmemelidir. Her iki koldan da ölçüm yapılamıyor ise; bacakta diz arkasında bulunan popliteal arterden kan basıncı ölçülebilir. Ancak popliteal arterden ölçüm yapılacak ise, manşon uzunluğu bacağa uygun olmalı ve hasta yüz üstü pozisyonda olmalıdır. Popliteal arterden ölçüm yapıldığında, elde edilen değer brakial arterden elde edilen değerden daha yüksek olabilir. Bu nedenle ölçülen değer kaydedilirken, ölçüm yapılan bölge belirtilmelidir. Bu uygulama; hastanın hemodinamik durumunu kardiyak output, kan volümü, periferal vasküler direnç ve arterial duvar elastikiyetini değerlendirmek, kan basıncı değerlerini elde etme, hastalık durumunda çeşitli tedavilerin hemodinamik yanıtını gözlemlemek, hipertansiyon açısından takip etmek amacıyla yapılır. Uygulama öncesi; hastanın daha önce ölçülmüş olan kan basıncı değeri gözden geçirilmeli, kan basıncını etkileyen faktörler (ilaçlar, egzersiz, duygusal durum, sigara içme, postural değişikler) belirlenmeli, kan basıncını ölçmek için en uygun bölge se-çilmeli, bölge seçimini kısıtlayan faktörleri (mastektomi, diyaliz girişi, PICC hattı) değerlendirilmelidir. Malzemeler Kalem Tansiyon aleti Steteskop %70’lik Alkol Pamuk Tıbbi atık kutusu Kayıt Formu UYGULAMA BRAKİAL ARTERDEN KAN BASINCININ ÖLÇÜLMESİ MANTIKSAL GEREKÇESİ 1. Malzemeleri hazırla. 2. Ellerini yıka. 3. Hastanın egzersiz, yorgunluk, yemek yeme sigara, egzersiz vb. durumunu değerlendir. Eğer bu aktiviteler varsa 30 dakika bekle. 4. Hastaya uygulama hakkında bilgi ver ve ölçüm sırasında konuşmamasını söyle. 5. Bireye supine pozisyonu ya da dik oturur po-zisyon ver. Ortamdaki gürültü kaynaklarını azalt. 6. Ön kolu düz, kalp seviyesinde ve avuç içi yukarı bakacak şekilde alttan destekle. Ölçümün doğru yapılabilmesi için malzemelerin tam olması gerekir. Mikroorganizmaların yayılmasını engeller. Doğru ölçüm yapabilmek ve doğru sonuç elde etmek için gereklidir. Hastanın işlem öncesi egzersiz, yemek yeme sigara, egzersiz vb. olması gerçek değerden daha yüksek değerlerin ölçülmesine neden olabilir Böylece hasta ile işbirliği yapılabilir. Anksiyete kan basıncının artmasına neden olur. Konuşma kan basıncı değerini yükseltebilir ve ölçüm sırasında konsantrasyonu bozarak işitmeyi engeller. Rahat olmayan pozisyon ve uygun olmayan ortam (sessiz, sakin ve uygun ısı olmalı) kan basıncının artmasına neden olur. Farklı pozisyonlarında kan basıncı değişebilir. Hastanın kolu kalp seviyesinden aşağıda Hasta Yatağı Ankara olursa kan basıncı yükselir, kolu kalp seviyesinden yüksekte olursa düşer. Kol alttan desteklenmezse izometrik kas kareketlerinin oluşması nedeniyle periferik vasküler direnç artar, böylece kan basıncı %10 oranında artabilir. Tablo 8: 18 yaş üzeri ve yetişkinler için kan basıncının sınıflandırılması Kategori Sistolik (mmHg) Diastolik (mmHg) Uygun <120 <80 Normal < 130 <85 Yüksek Normal 130-139 85-80 Hipertansiyon 1. Derece 140-149 90-99 2. Derece 160-179 100-109 3. Derece >180 >110 Tablo 9: Yetişkinler için ilk kan basıncı ölçümüne göre takip tavsiyeleri İlk Kan Basıncı (mmHg) Takip için Tavsiyeler Sistolik Diastolik <130 <85 İki yıl içinde yeniden kontrol edilmeli. 130-139 85-89 Bir yıl içinde yeniden kontrol edilmeli. 140-159 90-99 İki ay içinde doğrulanmalı. 160-179 100-109 Hemen değerlendirilmeli ya da bir ay içinde özel sağlık birimine sevk edilmeli. > 180 > 110 Hemen değerlendirilmeli ya da klinik duruma bağlı olarak derhal ya da bir hafta içinde özel sağlık birimine sevk edilmeli. A. KAN BASINCININ^ DEĞERLENDİRİLMESİ Hipertansiyon: Bireyin fan basıncının, bir süre ve devamlı olarak normal değerlerin üzerinde olmasıdır. Hipertansiyon, antihipertansif ilaç tedavisi alan ya da sistolik kan basıncı 140 mmHg ve üstü, diastolik kan basıncının 90 mmHg ve üstü değerlerde ölçülmesi olarak da tanımlamıştır. Kan basıncı değerlerinin sınıflandırılması Tablo 8’de görülmektedir. Kan basıcının bir kez yüksek ölçülmesi hipertansiyon anlamına gelmez. Kan basıncı ölçümleri düzenli olarak bir süre yapılmalıdır. Tablo 9’da kan basıncı değerlerine göre takip önerileri yer almaktadır. Hipotansiyon: Arteriyel kan basıncının normal değerinden daha düşük olması hipotansiyon olarak kabul edilir. Genellikle hipotansiyon için sistolik kan basıncının 90 mmHg ve altında olması hipotansiyon olarak kabul edilir. Bazı yetişkin bireylerde kan basıncının bu değerlerde olması, vücutta herhangi bir değişikliğe neden olmamaktadır. Bu değer bireyde herhangi bir rahatsızlık hissettirmiyorsa normal kabul edilir. Çoğunlukla kan kayıplarında kan basıncı düşer, bu nedenle çoğunlukla elde edilen düşük kan basıncı değeri, kanamayı düşündürür. Beceri 16.5 Ortostatik Hipotansiyonu Değerlendirme Bu işlem; vücut pozisyonuna bağlı kardiyovasküler ve otonom sinir sistemindeki değişikliklerde kompan- satuar durumları, sıvı volüm kaybını, hastanın yataktan kaldırılması, mobilizasyonu ve hareket etme sırasında hastanın güvenliğini değerlendirmek amacıyla yapılır. Uygulama öncesi; postural değişikliklere bağlı hastanın kan basıncındaki düşüş riskleri belirlenmeli, volüm azalması riski, uzun süre yatak istirahatına bağlı olarak gelişen komplikasyonlar, spinal kord yaralanmasına ya da ilaçlara (beta adrenerjik blokörler, kalsiyum kanal blokörleri) bağlı olarak gelişen sekonder otonomik yetmezlik, pozisyon değişikliği sürecinde hastanın baş dönmesi ya da halsizlik şikâyetleri değerlendirilmeli ve kan basıncı değerleri yeniden gözden geçirilmelidir. Malzemeler Steteskop Tansiyon aleti Dijital saat Yaşam bulguları kayıt formu Kalem %70’lik Alkol Pamuk Tıbbi atık kutusu 1. Malzemeleri hazırla. 2. Ellerini yıka. 3. Hastaya uygulama hakkında bilgi ver. 4. Hastaya 10 dakika supine pozisyonu ver. 5. Supine de nabız ve kan basıncını kontrol et ve kaydet. Kan basıncı manşetini bağlı tut. 6. Hastayı bacakları yatağın kenarında sallanacak biçimde yatakta oturt. 2-4 dakika bekle, kan basıncını ve nabzı değerlendir. 7. Kan basıncı ve nabzı normal ise hastaya ayağa kalkması için yardım et. Baş dönmesi semptom ve belirtilerine karşı dikkatli ol. 8. Hastanın oda içinde dolaşmasına yardım et. Mobilizasyon sonrası hastanın rahat Hasta Yatağı Ankara pozisyon almasına yardım et. 9. Bulguları hakkında hastaya bilgi ver. Eğer belirgin bir postural kan basınç düşüşü varsa, hastaya olası baş dönmesi ve düşmelere karşı yataktan kalkmadan önce yatak kenarında birkaç dakika daha oturması tavsiye edilmelidir. 10. Ölçümleri ve postural değişime bağlı gelişen semptomları kaydet. Sistolik basınçtaki 25 mmHg’dan fazla olan düşüşler ve diyastolik basınçta 10 mmHg’dan fazla olan düşüşler önemli bulgulardır. MANTIKSAL GEREKÇESİ Ölçümün doğru yapılabilmesi için malzemelerin tam olması gerekir. Mikroorganizmaların yayılmasını engeller. Böylece hasta ile işbirliği yapılabilir ve hastanın duruma uyumu artar. Alt ekstremitede göllenen kanın tekrar dolaşıma katılmasını sağlar. Pozisyon değişikliğinden sonra kan basıncı de-ğişikliğini karşılaştırmak üzere esas bilgileri elde etmeyi sağlar. Pozisyon değişimi süresince sempatik stimülasyona sekonder olarak, kan basıncı düşerken nabız artıyorsa, neden volüm eksikliği olabilir. Eğer kan basıncı azalırken nabız artmıyorsa, neden sempatik yanıtın eksikliğiyle ilişkili olabilir. Bekleme süresi hastanın akciğerlerini dinlemek için uygun bir zamandır. 2 ya da 4 dakika normal insanda volüm değişimini otonomik sinir sisteminin refleks olarak kompanse etmesi için uygun zamanı sağlar. Eğer kan basıncı belirgin şekilde düşerse, hastada baş dönmesi başlar ve hasta işlemi tamamlanmadan yatağına dönme ihtiyacı hissedebilir. Yaşanan durumun neden kaynaklandığının açıklanması, hastayı rahatlatır ve işbirliği yapmasını kolaylaştır. Yasal kaynak sağlar ve sağlık ekibi üyeleri ile iletişim sağlar. Ortostatik hipotansiyon ya da postral hipotansiyon genellikle bireyin aniden ayağa kalkması ya da yatma pozisyonundan oturur pozisyona geçmeye bağlı olarak oluşur. Birey yatar pozisyonda iken birdenbire ayağa kalkarsa, periferik damarlardaki vazodilatasyon o kadar ani eski pozisyonuna gelemeyeceği için beynin kanlanması azalır ve bu yetersizliğe bağlı belirti / bulgular ortaya çıkar, sistolik ve diastolik kan basıncı da düşer. Beyin ve kalp perfüzyonunda etkilenmeye bağlı kalp hızı atım ve kontraksiyonları artar.